Juist nu het eindresultaat naar de Kamer gaat, worden ICT~Office en de andere brancheorganisaties in hun lobby gehandicapt door de recente wisseling van de wacht in het parlement. Enkele op het gebied van aanbesteding goed ingevoerde fractiespecialisten ruimden het veld. Mede vanwege de te verwachten onbekendheid met de materie, plant ICT~Office nu ‘ludieke acties, om een aantal knelpunten wat meer gevisualiseerd te krijgen’.

De Nederlandse aanbestedingswetgeving is al jaren onderwerp van discussie. De huidige wet werd begin jaren negentig geïntroduceerd onder grote tijdsdruk om te voldoen aan de Europese richtlijnen op het gebied van mededinging. In 2008 verwees de Eerste Kamer een voorloper van het huidige wetsontwerp naar de prullenmand. De senatoren vonden toen dat die wet te zwaar steunde op flankerend beleid in de vorm van uitvoeringsbesluiten. Dat gold met name voor de verantwoordelijkheden van de overheid als opdrachtgever.

Die voorgeschiedenis maakt het naar het oordeel van ICT~Office merkwaardig dat EZ opnieuw een ontwerpwet presenteert die cruciale facetten openlaat en doorschuift naar achteraf in te vullen uitvoeringsregels. Ten Kate: “In feite is het ook nu weer een wet die wordt ingevuld met aanvullende maatregelen. Naar zo’n maatregel wordt doorgaans minder kritisch gekeken, met als gevolg dat er allerlei onredelijke en discriminerende praktijken kunnen ontstaan.”

Als voorbeeld van een dubieus beroep op flankerend beleid noemt Ten Kate het niet uitwerken van het proportionaliteitsbeginsel (= eisen aan leveranciers moeten een verdedigbare relatie hebben met een achterliggend belang van de opdrachtgever). De voorgestelde wet geeft nergens aanknopingspunten om vast te stellen wat in welke gevallen ‘proportioneel’ is en valt terug op een nog op te stellen ‘Gids Proportionaliteit’.

Een met name voor de IT-sector heikel gebruik van flankerend beleid betreft de toepassing van de aanbesteding van diensten. De wet is op zich generiek en regelt zowel gunning van bouwprojecten, baggerwerken en autolease als organisatieadvies en complexe IT-diensten. Toespitsing op de aanlevering van diensten vindt plaats buiten de wet zelf in een apart ‘richtsnoer’.

Een belangrijke rol bij het opstellen van ander flankerend beleid is weggelegd voor het PIANOo, Expertisecentrum Aanbesteden. Consultant Henk Wijnen van PIANOo ziet geen probleem: “Een wet die te veel regelt werkt verstarrend. Flankerend beleid schept voor aanbestedende diensten de ruimte die nodig is om te profiteren van nieuwe inzichten te reageren op nieuwe of afwijkende omstandigheden.” ICT~Office vreest echter dat overheidsdiensten de vrijheid die de nieuwe aanbestedingswet hen laat, eenzijdig in hun eigen belang zullen aanwenden. Temeer daar de praktijk tot dusverre laat zien dat “overheden vanuit zichzelf weinig oog hebben voor belangen van IT-leveranciers”.

Wijnen verwacht echter dat dat wel mee zal vallen: “PIANOo drijft op een netwerk van drieduizend professionals die betrokken zijn bij aanbesteding en hun kennis en inzicht inbrengen en het belang van goed opdrachtgeverschap onderschrijven. We maken nadrukkelijk ook gebruik van inbreng van leveranciers. ICT~Office is bijvoorbeeld actief betrokken bij het opstellen van de Gids Proportionaliteit”.

Naleving

Overheid een op drie keer de fout in

De nieuwe aanbestedingswet heeft primair tot doel om de naleving van Europese aanbestedingsregels efficiënter en eenvoudiger te maken. Geen overbodige luxe, zo blijkt uit de ‘Nalevingsmeting Europees aanbesteden 2008’. Deze laat ondubbelzinnig zien dat het met de naleving van de bestaande aanbestdingswet nog steeds niet al te best gesteld is. Ongeveer een derde deel van de ruim een half miljard euro aan IT-opdrachten in 2008 die het ministerie van Economische Zaken wist te traceren, werd niet conform de regels gegund. Vooral kleinere gemeenten blijken het met de regels voor openbare aanbesteding niet al te nauw te nemen. Provincies en ministeries gaan over het algemeen wel zorgvuldig te werk.

Bron Automatiseringsgids; 9 juli 2010, Rolf Zaal